Scenario-tijdlijn: Wat te verwachten na Trumps verkiezingsoverwinning (2025–2029)

Door Evert Lenos

Inleiding

De verkiezingsoverwinning van Donald Trump markeert het begin van een periode waarin diepgewortelde machtsstructuren, federale instituties, inlichtingendiensten en het mondiale economische systeem onder aanhoudende druk komen te staan. Wat volgt is geen voorspelling, maar een scenario: een plausibele tijdlijn gebaseerd op geopolitieke patronen, historische parallellen, institutioneel gedrag en structurele beperkingen.

De update tot januari 2026 laat zien dat het zwaartepunt van deze periode sneller dan verwacht is verschoven naar institutionele macht, loyaliteit en cultuur, met name binnen defensie, rechtshandhaving en toezichtstructuren. Niet alleen formeel beleid, maar juist signalen — retoriek, benoemingen, interne richtlijnen en culturele herdefiniëring — blijken richtinggevend.

Het doel van dit scenario blijft hetzelfde: onderzoeken of — en hoe — een Amerikaanse president kan proberen een systeem te hervormen dat wordt gekenmerkt door diepgaande belangenverstrengeling, bureaucratische zelfbescherming en macht die grotendeels opereert binnen juridische en financiële kaders.

Het scenario is opgebouwd uit vier fasen en beslaat de presidentiële termijn van 2025–2029.

Waarom de New Deal-vergelijking tekortschiet — en hoe deze periode beter begrepen kan worden

Tijdens het presidentschap van Franklin D. Roosevelt werd de grootschalige herorganisatie van de Amerikaanse staat samengevat onder één noemer: de New Deal. Die benaming werkte omdat zij verwees naar een relatief samenhangend pakket van economische en institutionele hervormingen binnen een nog ontwikkelende industriële natiestaat.

De huidige periode vertoont parallellen in schaal en impact, maar verschilt fundamenteel van aard:

• De FBI, het DOJ en de inlichtingendiensten zijn volwassen, diep verankerde bureaucratieën met eigen institutionele belangen.

• De wereldeconomie wordt bestuurd door supranationale kaders (IMF, Wereldbank, WTO) en mondiale kapitaalmarkten.

• Digitale infrastructuur, data‑controle, AI en cybercapaciteiten bepalen macht meer dan industriële productie.

• Georganiseerde misdaad en corruptie functioneren grotendeels binnen legale en politieke systemen.

• De wereld is multipolair en structureel instabiel, niet consoliderend zoals in de jaren dertig.

Wat zich ontvouwt lijkt daarom minder op een economisch herstelprogramma en meer op een Systemische Reset of Institutionele Afrekening: een langdurig proces van herijking van staatsgezag, financiële macht, informatie‑controle en juridisch toezicht.

Statuscheck — januari 2026 (geüpdatet)

Na één jaar in functie is duidelijk dat de kern van Trumps strategie niet primair economisch is, maar institutioneel en cultureel. De nadruk ligt op:

• herdefiniëring van loyaliteit binnen uitvoerende instituties;

• herpositionering van civiel‑militaire verhoudingen;

• het beperken of herstructureren van autonome macht binnen bureaucratieën;

• het testen van de grenzen van onafhankelijkheid (juridisch, monetair, bestuurlijk).

De schaal van de beoogde hervormingen is vergelijkbaar met historische breukmomenten, maar de weerstand en complexiteit zijn groter dan in eerdere periodes.

[DAVOS | Signaalduiding]

Het optreden van president Trump op het World Economic Forum in Davos (januari 2026) vormt een extern zichtbaar signaal dat de binnenlandse institutionele strategie weerspiegelt. Het belang ligt in de symboliek: een Amerikaanse president die een traditioneel mondiaal eliteplatform gebruikt om afstand, frictie en transactionele voorwaarden te benadrukken, zonder formele breuk met multilaterale structuren.

Davos versterkt bestaande signalen rond institutionele herpositionering, loyaliteit en strategische autonomie, maar introduceert geen nieuwe fase of beleidsrichting.

Mondiale economische context

Het internationale financiële systeem, voortgekomen uit de Bretton Woods-architectuur, blijft het kader waarbinnen alle grote spelers opereren:

• IMF en Wereldbank als stabiliserende instellingen

• WTO als juridisch raamwerk voor wereldhandel

• Grote indexen (Dow Jones, S&P 500, Nikkei, FTSE, AEX) als indicatoren van systeemvertrouwen

Ondanks toenemende geopolitieke spanningen opereren China en Rusland grotendeels nog binnen dit systeem. De VS proberen het systeem niet openlijk te ontmantelen, maar selectief te heronderhandelen, wat onzekerheid creëert zonder onmiddellijke instorting te veroorzaken.

Trumps economische koers — waaronder kritisch toezicht op banken, terughoudendheid rond centrale digitale valuta, pragmatische houding ten opzichte van digitale activa en nadruk op nationale verantwoordelijkheid — ontvouwt zich binnen deze structurele grenzen.

FASE 1 — Maanden 0–6: Interne heroriëntatie

Kerndoelen

• Herwinnen van uitvoerende controle over federale instellingen

• Stabiliseren van markten terwijl hervormingen worden gesignaleerd

• Vermijden van voortijdige openlijke confrontatie

Sleutelelementen (geüpdatet)

• Leiderschapswisselingen en interne evaluaties bij DOJ, FBI, defensie en inlichtingendiensten

• Verhoogde nadruk op discipline, loyaliteit en interne naleving

• Culturele herdefiniëring binnen het Pentagon, met expliciete nadruk op een ‘krijgersethos’

• Stille diplomatie om internationale destabilisatie te beperken

Signaal dat eerder werd onderschat
Een belangrijk nieuw element is het expliciet samenroepen van topmilitairen door de president en de minister van Defensie om te werken aan een hernieuwd warrior ethos. Dit wijst niet alleen op militaire hervorming, maar op institutionele cultuursturing — een klassiek vroeg‑signaal van diepere machtsherstructurering.

Status — januari 2026
Fase 1 heeft zich grotendeels ontvouwd zoals verwacht, met nadruk op cultuur en loyaliteit. Structurele doorbraken zijn nog beperkt; de basis is gelegd.

FASE 2 — Maanden 6–18: Confrontatie met gevestigde macht

Aanvullende signaalanalyse en institutionele duiding

Doelstellingen

• Ontwrichten van langdurige belangen- en corruptienetwerken

• Juridische en bestuurlijke druk op financiële en politieke machtsstructuren

• Beperken van autonoom opererende bureaucratische macht

• Herbevestigen van civiel en constitutioneel toezicht

Instrumenten (uitgebreid)

• Gerichte onderzoeken en audits in plaats van brede wetgevingspakketten

• Interne herstructurering van toezicht- en handhavingsmechanismen

• Strategisch gebruik van precedent, loyaliteitsketens en benoemingen

Nieuwe relevante signalen (2025–begin 2026)

• Toenemende spanning tussen uitvoerende macht en zogenaamd onafhankelijke instituties

• Openlijke en ongebruikelijk scherpe institutionele weerstand vanuit delen van de bureaucratie

• Media- en narratiefstrijd rond legitimiteit, neutraliteit en staatsmacht

• Polarisatie tussen ‘institutionele continuïteit’ en ‘democratisch mandaat’

• Internationale frictie op elite-fora zoals het World Economic Forum, waarbij de uitvoerende macht expliciet afstand neemt van impliciete beleidsafstemming en normatieve consensus, zonder formele terugtrekking uit multilaterale structuren.

Status — januari 2026
Trump bevindt zich duidelijk in Fase 2. De voortgang is ongelijkmatig en grotendeels niet-publiek. Weerstand is intens, maar fragmentarisch. Deze fase zal bepalen of verdere structurele hervorming mogelijk is of dat het systeem zichzelf effectief weet te blokkeren.

Subtiele herpositionering van buitenlandse invloed (signaalanalyse)

Een opvallend maar onderbelicht aspect van de huidige fase is de manier waarop de uitvoerende macht omgaat met langdurig invloedrijke buitenlandse lobby’s die diep verweven zijn met de Amerikaanse politiek. In plaats van openlijke confrontatie of abrupte beleidsbreuken lijkt gekozen te worden voor een strategie van geleidelijke conditionering en afstand.

Deze benadering kenmerkt zich door het vermijden van expliciete breuklijnen, terwijl tegelijkertijd de automatische beleidsafstemming van eerdere decennia wordt losgelaten. Steun wordt minder vanzelfsprekend, besluitvorming trager en afhankelijker van binnenlandse prioriteiten zoals institutionele stabiliteit, kostenbeheersing en strategische autonomie.

Belangrijk hierbij is wat niet gebeurt: er zijn geen publieke beschuldigingen, geen onthullingscampagnes en geen ideologische afrekeningen. Dit wijst erop dat de kern van de strategie niet ligt in het ontmaskeren van het verleden, maar in het neutraliseren van structurele afhankelijkheden zonder nieuwe kwetsbaarheden te creëren.

Deze aanpak past binnen een breder patroon van deze termijn: macht wordt niet frontaal aangevallen, maar herverdeeld via loyaliteitsstructuren, institutionele herinrichting en het herdefiniëren van impliciete afspraken. Buitenlandse relaties worden daarmee functioneler, transactioneler en minder ideologisch — zonder dat dit onmiddellijk zichtbaar is in retoriek of symboliek.

Indien deze koers wordt volgehouden, kan dit op termijn leiden tot een merkbare herijking van buitenlandse invloed op het Amerikaanse beleid, niet door breuk of confrontatie, maar door vertraagde besluitvorming, verhoogde voorwaarden en selectieve betrokkenheid.

FASE 3 — Maanden 18–30: Voorwaardelijke structurele hervorming

Deze fase materialiseert alleen als Fase 2 voldoende doorbraken oplevert.

Mogelijke ontwikkelingen

• Herijking van de autonomie en verantwoordelijkheden van inlichtingendiensten

• Versterking van regionale en lokale financiële structuren

• Gecontroleerde blootlegging van historische misstanden en institutionele fouten

• Verminderde structurele afhankelijkheid van buitenlandse politieke en financiële invloed

Voorlopige beoordeling
Signalen begin 2026 wijzen erop dat deze fase niet gegarandeerd is. De uitkomst hangt af van juridische slagkracht, institutionele discipline en marktreacties.

FASE 4 — Maanden 30–48: Stabilisatie en herpositionering

Volledig afhankelijk van de uitkomsten van Fase 2 en 3.

Mogelijke uitkomsten

• Een nieuw evenwicht tussen staatsmacht en private invloed

• Versterkte institutionele verantwoordelijkheid en transparantie

• Een robuuster, maar minder internationaal verankerd bestuursmodel

Alternatief scenario
Indien Fase 2 strandt, volgt geen stabilisatie maar chronische institutionele frictie, met blijvende polarisatie en bestuurlijke verlamming.

Conclusie (geüpdatet)

De periode 2025–2029 moet niet worden gezien als een herhaling van de New Deal, maar als een veel complexere en meer betwiste poging om macht te herijken binnen een digitaal, geglobaliseerd systeem.

De update tot januari 2026 laat zien dat culturele en institutionele signalen — zoals militaire heroriëntatie rond een krijgersethos, toenemende spanningen rond institutionele autonomie en symbolische manifestaties zoals Davos — minstens zo bepalend zijn als formeel beleid.

Of Trump slaagt is ondergeschikt aan de structurele realiteit die dit scenario blootlegt: het hervormen van een systeem dat is gevormd door decennia van institutionele zelfbescherming, gelegaliseerde macht en internationale verwevenheid is inherent traag, risicovol en onzeker.

Dit scenario gaat niet over onvermijdelijkheid — maar over beperkingen.