"De Nieuwe Wereld, Onze Weg, Onze Toekomst, Mijn Verhaal"

Door Evert Lenos Gezwel dat onze samenleving aantast We liegen allemaal wel eens. Een kind zegt dat de kat de vaas heeft omgestoten, een collega verzint een excuus voor een gemiste deadline. Maar wanneer liegen en het ontlopen van verantwoordelijkheid genormaliseerd worden op de hoogste niveaus van de samenleving , is het naïef om eerlijkheid van anderen te verwachten. Wanneer leiders, CEO’s of publieke functionarissen fouten verbergen of de waarheid manipuleren, sturen ze een duidelijk signaal: liegen mag, verantwoordelijkheid is optioneel en eerlijkheid is een zwakte. Dit is geen klein moreel probleem—het is een gezwel dat het vertrouwen in onze instituties en gemeenschappen aantast . Liegen verspreidt zich van boven naar beneden Menselijke psychologie is opportunistisch. Liegen voelt vaak als een snelle oplossing. Maar mensen leren vooral van degenen met macht: leiders, bedrijfsleiders of culturele iconen. Wanneer mensen aan de top liegen, ziet de samenleving dat oneerlijkheid ...

  Door Evert Lenos Waarom deze crisis anders aanvoelt Veel mensen voelen dat er iets niet klopt, ook al is het moeilijk om het precies te benoemen. De wereld oogt onrustig: economische onzekerheid, politieke polarisatie, technologische versnelling, geopolitieke spanning. Alles lijkt tegelijk te bewegen. Toch voelt het niet als pure chaos. Het voelt… bekend. Alsof we dit eerder hebben meegemaakt. Historisch gezien zijn dit de momenten waarop samenlevingen richting zoeken. Oude structuren piepen en kraken, nieuwe zijn nog niet stabiel. In zulke periodes stellen mensen vaak dezelfde vraag: gaat dit eindigen in een grote oorlog? Maar wat als die vraag deze keer niet de juiste is? Wat als de volgende grote ontlading van deze wereldwijde crisis geen militaire oorlog is? Hoe grote crises historisch ontsporen in oorlog Om te begrijpen waarom deze vraag logisch is, moeten we eerst terugkijken. Grote economische en maatschappelijke crises zijn zelden geïsoleerde gebeurtenissen. Ze zet...

Door Evert Lenos Dit verslag bouwt voort op “Waar is de Amerikaanse maffia gebleven?” , waarin werd betoogd dat georganiseerde misdaad niet verdwijnt, maar muteert. Waar het eerdere stuk het wat en waarom beschreef, onderzoekt dit vervolg het hoe . De stille integratie van criminele logica in moderne sectoren De vraag waar georganiseerde misdaad is gebleven, wordt vaak gesteld alsof het een verdwijntruc betreft, alsof een historisch fenomeen—zichtbaar, gewelddadig en hiërarchisch—op een dag simpelweg ophield te bestaan. Maar macht verdwijnt zelden; zij verplaatst zich. Wat ophoudt zichtbaar te zijn, stopt niet noodzakelijkerwijs met functioneren. De klassieke Amerikaanse maffia verdween niet door morele inkeer, maar uit strategische noodzaak. Openlijk geweld, territoriale controle en herkenbare hiërarchieën werden onhoudbaar in een wereld van langdurig toezicht, financiële transparantie en internationale samenwerking. Wat overbleef was geen organisatie, maar een logica: een manie...

  Door Evert Lenos Hoe korte-termijndenken leidde tot strategische afhankelijkheid Sinds de val van de Berlijnse Muur in 1989 heeft Europa een fundamentele koerswijziging doorgemaakt. In de euforie van het vermeende ‘einde van de geschiedenis’ ontstond het idee dat grootschalige conflicten, geopolitieke machtsblokken en strategische rivaliteit tot het verleden behoorden. Efficiëntie, liberalisering en marktwerking werden leidende principes. Strategisch denken en soevereiniteit verdwenen langzaam naar de achtergrond. Ruim dertig jaar later is Europa in hoge mate afhankelijk van de Verenigde Staten op het gebied van defensie, digitale infrastructuur, software, cloud, data-analyse en in toenemende mate kunstmatige intelligentie. Deze afhankelijkheid is geen toeval en geen complot, maar het resultaat van consistente korte‑termijnkeuzes. Dit verslag beschrijft hoe deze situatie heeft kunnen ontstaan, waarom dit een Europees patroon is en geen Nederlandse uitzondering, hoe digitale afhan...

Door Evert Lenos  Er is een ongemakkelijke vraag die steeds meer mensen zichzelf stellen: Hoe kan het dat miljoenen mensen ongeveer hetzelfde denken, voelen en reageren op wereldgebeurtenissen — terwijl we geloven dat we vrij en kritisch zijn? Het antwoord ligt niet bij één kwaadwillend complot, maar bij iets dat veel subtieler en effectiever is: structurele machtsconcentratie over informatie . Concentratie zonder dat het zo voelt In de afgelopen decennia zijn kranten, tv-zenders, persbureaus en nieuwskanalen steeds vaker in handen gekomen van een klein aantal grote spelers . Dat betekent niet dat elke journalist liegt, maar wel dat: dezelfde bronnen steeds terugkeren dezelfde experts worden uitgenodigd dezelfde kaders worden gebruikt Wie bepaalt waarover gesproken wordt, bepaalt indirect waarover niet gesproken wordt. En dat vormt het wereldbeeld. Het coronamoment: zichtbare narratiefmacht Tijdens de coronaperiode werd dit voor veel mensen pijnlijk duidelijk. ...

Door Evert Lenos Inleiding Bijna iedereen kent het moment. Je staat ergens, hoort een zin, ziet een gebaar — en plotseling is er dat vreemde gevoel: dit heb ik al eens meegemaakt . Niet als herinnering, maar als zekerheid. Alsof het heden zich heel even dubbel vouwt. Déjà vu is geen schrikmoment en geen openbaring. Het is subtieler dan dat. Juist daardoor blijft het ons bij. Niet omdat het zo spectaculair is, maar omdat het iets raakt wat zich moeilijk laat uitleggen. Dit stuk probeert dat moment niet te verklaren, maar te verhelderen . Het gevoel vóór de verklaring Wat déjà vu zo bijzonder maakt, is dat het zich aandient vóórdat we er woorden voor hebben. Het is geen gedachte, maar een ervaring. Geen conclusie, maar een herkenning zonder oorsprong. Op dat moment klopt alles, zonder dat je weet waarom. Je weet niet wat je herkent, alleen dat je herkent. En nog voordat je het kunt vasthouden, is het weer weg. Juist dat maakt het betekenisvol. Het laat zien dat niet alles wat we...